دیالیز صفاقی در دنیا در دهه 60 میلادی همراه با همودیالیز و پیوند کلیه مورد استفاده قرار گرفت و در کمتر از پنج دهه، جایگاه مناسب خود را در بسیاری از کشورهای جهان به دست آورد، اما شروع این روش در ایران با تأخیری 40 ساله همراه بود...

برای نخستین بار، دیالیز صفاقی در سال 1372 در بیمارستان امام رضا (ع) شهر مقدس مشهد با افتتاح مرکزی با همین نام آغاز به کار کرد و پس از دو سال مراکز دیالیز صفاقی تهران نیز رفته‌رفته راه‌اندازی شدند.

دیالیز صفاقی طی سالیان اخیر رشد چشمگیری داشته و گستره وسیعی از استان‌ها و شهرهای کشورمان را پوشش داده است، به طوری که تعداد مراکز دیالیز صفاقی ایران هم اکنون به بیش از 45 مرکز می‌رسد.

دیالیز صفاقی، نوعی درمان جایگزین کلیه است که در آن از پرده نیمه تراوای صفاق که به طور طبیعی در بدن وجود دارد، به عنوان فیلتری برای تصفیه خون استفاده می‌شود. استفاده آسان‌تر و انجام دیالیز در منزل یا محل کار، از جمله عواملی بوده که موجب شده همه ساله به تعداد بیمارانی که از این روش درمانی استفاده می‌کنند، اضافه شود.

زمانی که بیمار مبتلا به ESRD کاندید درمان جایگزینی کلیه RRT (Renal Replacement Therapy) شود، می‌توان دیالیز صفاقی را به عنوان انتخاب اول جهت RRT در نظر گرفت.

درمان جایگزینی با استفاده ازدیالیز صفاقی، شامل سه جزء است:

1) کاتتر دیالیز صفاقی،

2) محلول دیالیز صفاقی،

3) پرده صفاق به عنوان غشای تبادل کننده مواد.

در این روش، کاتتر دایمی مخصوص، داخل حفره شکم تعبیه می‌شود تا محلول دیالیز صفاقی از ورای این کاتتر وارد حفره شکم شده و پس از dwell time مناسب، تخلیه محلول دیالیز صفاقی از حفره شکم صورت خواهد گرفت.

در شروع دیالیز، ترانسپورت پرده صفاق شناخته‌ شده نیست و تجویز اولیه بر اساس این فرض است که ترانسپورت صفاق متوسط است و پس از تعیین نوع ترانسپورت، تجویز دیالیز مناسب انجام خواهد شد.

دیالیز صفاقی به دو روش دستی (CAPD) و به کمک دستگاه (APD) امکان‌پذیر است.